Skip to content

Διατροφικοί μύθοι

Σε αυτή τη σελίδα ασχολούμαι με τη παραπληροφόρηση για θέματα υγείας και διατροφής.

Ακολουθεί μια λίστα με τους συνηθισμένους διατροφικούς μύθους, καθώς και την επεξήγηση των πιο δημοφιλών λέξεων και εννοιών. Η λίστα θα είναι ταξινομημένη κατά θέμα και θα αυξάνεται σταδιακά.

“Αντιοξειδωτικά”

Στην κατηγορία των αντιοξειδωτικών ανήκουν διάφορες βιταμίνες όπως το β-καροτένιο, η βιταμίνη Ε, η βιταμίνη Α, καθώς και άλλες ουσίες που περιέχονται στις τροφές (όπως τα φλαβονοειδή). Τα υποτιθέμενα οφέλη των φυσικών αντιοξειδωτικών των τροφών είναι ένας από τους πιο δημοφιλείς διατροφικούς μύθους. Η λογική του μύθου είναι η εξής: “Εφόσον η έλλειψη των αντιοξειδωτικών από τον οργανισμό μας κάνει κακό, άρα και η πρόσληψη των ουσιών αυτών σε αρκετές ποσότητες θα μας προστατέψει από ασθένειες.”

Όλα ξεκίνησαν το 1981 όταν ο επιδημιολόγος Richard Peto ανακάλυψε ότι υγιή άτομα είχαν περισσότερο β-καροτένιο στο αίμα τους, από άτομα ίδιας ηλικίας φύλου κτλ που έπασχαν από καρκίνο. Το β-καροτένιο είναι αντιοξειδωτική ουσία που περιέχεται στα καρότα και σε άλλες τροφές. Η αντιοξειδωτική μόδα δεν άργησε να ξεκινήσει, παρόλο που τότε υπήρξαν προειδοποιήσεις ότι δεν ισχύει απαραίτητα το ανάποδο: Δηλαδή ότι καταναλώνοντας β-καροτένιο προστατεύεσαι από τον καρκίνο.

Δυο μεγάλες κλινικές μελέτες επιβεβαίωσαν τον μύθο των αντιοξειδωτικών:

Στην πρώτη που έγινε στην Φινλανδία, συμμετείχαν 30.000 άτομα με αυξημένο κίνδυνο να εκδηλώσουν καρκίνο του πνεύμονα στα οποία τους χορηγήθηκε κατά τυχαίο τρόπο είτε β-καροτένιο, είτε βιταμίνη Ε είτε και τα δύο, είτε placebo. Μετά από 8 χρόνια που κράτησε η μελέτη Στην ομάδα που έπαιρνε καροτένιο σημειώθηκαν περισσότεροι θανατοι από καρκίνο του πνεύμονα και καρδιαγγειακές παθήσεις σε σχέση με την ομάδα placebo.

Τη δεύτερη που έγινε στις Ην. Πολιτείες με 18.000 άτομα με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης από τα οποία κάποια λάμβαναν συμπληρώματα με βιταμίνη Α και β-καροτένιο, αναγκάστηκαν να την σταματήσουν. Η δοκιμή CARET όπως λέγονταν, κρίθηκε αντιδεοντολογική διότι τα άτομα που έπαιρναν τα συμπληρώματα εμφάνιζαν πιο συχνά καρκίνο του πνεύμονα και επιπλέον, ήταν πιο πιθανό να πεθάνουν από οποιαδήποτε άλλη αιτία.

Να σημειωθεί ότι στην CARET η ποσότητα β-καροτένιου που χορηγήθηκε αντιστοιχούσε σε 5 περίπου μεσαία καρότα την ημέρα. Στην Φινλανδία χορηγήθηκε μικρότερη ποσότητα (περίπου 3 και κάτι καρότα ημερησίως).

Τα αντιοξειδωτικά χρησιμοποιούνται στην αντιμετώπιση ορισμένων ασθενειών όπως π.χ. σε άτομα που πάσχουν από χρόνιο οξειδωτικό στρες λόγω κίρρωσης του ήπατος. Οι εφαρμογές τους όμως είναι περιορισμένες και μέχρι στιγμής δεν έχουν εμφανίσει την ικανότητα να προλαμβάνουν ασθένειες όπως ο καρκίνος κ.α. Πρέπει να έχουμε υπόψιν πάντως, ότι  παρόλο που ο πλεονασμός τους στα διαιτολόγια δεν μπορεί να προλάβει προβλήματα, σίγουρα η έλλειψή τους μας κάνει κακό.

“Τοξίνες”

Οι τοξίνες  είναι οι τοξικές ουσίες που παράγονται από ζωντανούς οργανισμούς π.χ. βακτηρίδια, δηλητηριώδη έντομα και φίδια, δηλητηριώδη μανιτάρια κτλ. Είναι συνήθως ουσίες πρωτεϊνικής φύσης και είναι δυνατόν να προκαλέσουν διάφορες παρενέργειες, ασθένειες και μερικές φορές τον θάνατο. Παραδείγματος χάριν, τα φυσικά δηλητήρια έχουν συνήθως νευροτοξίνες. Ορισμένα τρόφιμα που δεν έχουν διατηρηθεί ή επεξεργαστεί σωστά, μπορεί να περιέχουν τοξίνες από τους μικροοργανισμούς που αναπτύσσονται πάνω τους.  Πρόσφατη ιστορία με τοξίνες ήταν αυτή με την επιδημία E. Coli στην Γερμανία το 2011. Το σπάνιο αυτό στέλεχος της E. Coli παράγει στα έντερα μια πολύ επικίνδυνη τοξίνη.

Όπως καταλαβαίνετε για να βρεθεί στον οργανισμό σας σημαντική ποσότητα τοξινών πρέπει να έχουν συμβεί συγκεκριμένα πράγματα όπως να πάθετε μια λοίμωξη, να φάτε μολυσμένα ή χαλασμένα  τρόφιμα, να σας τσιμπήσει έντομο κτλ.

Για τους κομπογιαννίτες του διατροφικών συμβουλών ή άλλους επιτήδειους, “τοξίνες” σημαίνει  άλλο πράγμα. “Τοξίνες” είναι οι ουσίες που “είναι κακές” για τον οργανισμό, και φυσικά μας απειλούν. Για αυτούς ας πούμε, τα φυτοφάρμακα, το αλκοόλ, τα συντηρητικά των τροφών ή τα καυσαέρια είναι τοξίνες. Δηλαδή “τοξίνες”= “τοξικές ουσίες”. Εδώ έχουμε την περίπτωση του “εκδημοκρατισμού” της επιστημονικής ορολογίας όπου ο καθένας μπορεί να τροποποιεί τον κάθε όρο όπως γουστάρει και όπως τον βολεύει.

Advertisements
Leave a Comment

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s